Fotografia dla ciekawych » ekspozycja

Kiedy potrzebna jest korekta ekspozycji?

Przemek (admin) — Thu, 13 May 2010 15:31:38 +0000

Jedną z typowych sytuacji, kiedy potrzebne jest skorygowanie automatycznego pomiaru światła w aparacie jest scena, w której występuje duża różnica między jasnymi i ciemnymi partiami obrazu. Mówi się wtedy o zbyt dużej rozpiętości tonalnej zdjęcia. Aparat dokonując pomiaru światła i ustalając „prawidłową” ekspozycję uśrednia wynik. W efekcie tego może zaistnieć sytuacja, kiedy zarówno to, co jest jasne, jaki to, co jest ciemne, zostanie źle naświetlone. Wtedy w zależności od tego czy Twój główny obiekt jest jasny, czy jest ciemny, konieczne jest odpowiednie niedoświetlenie lub prześwietlenie zdjęcia, czyli zrobienie korekty na minus lub na plus. Po to, aby fotografowany obiekt otrzymał właściwą ekspozycję.

Ekspozycja dobrana w celu pokazania okna i roślin za nim

Ekspozycja dobrana w celu pokazania wnętrza

Aparat dokonując pomiaru nie wie, co jest Twoim fotografowanym obiektem i dlatego dokonuje uśrednienia wyników. To uśrednienie może powodować, że Twój główny obiekt zainteresowania będzie zbyt jasny, lub zbyt ciemny. Jeśli mamy do czynienia z jasnym obiektem na ciemnym tle, to zazwyczaj należy zdjęcie niedoświetlić, czyli wprowadzić korektę na minus. Jeśli fotografujemy ciemny obiekt na jasnym tle, to zazwyczaj trzeba wprowadzić korektę na plus, czyli prześwietlić.

Przykładem tego typu sytuacji może być jasny dmuchawiec na tle zielonej trawy.

Jeśli naświetlimy to według wskazań aparatu, to otrzymamy dmuchawiec w postaci zbyt jasnej.

Aparat kompaktowy Canon A710IS – ekspozycja ustalona przez światłomierz aparatu

Kolejne zdjęcia pokazują efekty naświetleń zdjęcia z korektą na minus, co 1/3EV.

Ekspozycja -1/3

Ekspozycja -2/3

Ekspozycja -1

Ekspozycja -1 1/3

Według mojej oceny najodpowiedniejszą korektą w tym przykładzie jest -2/3EV.

To ile potrzebujesz wprowadzić korekty, w dużej mierze zależy od fotografowanej sceny, systemu pomiarowego aparatu oraz wybranej przez Ciebie metody tego pomiaru. Robiąc zdjęcia lustrzanką masz zazwyczaj do wyboru kilka metod np. matrycowy (wielosegmentowy), centralnie ważony i punktowy. Ale o tym przy innej okazji. Najprościej po wykonanym zdjęciu spojrzeć na nie i na jego histogram. I na tej podstawie ocenić, czy wykonać dodatkowe zdjęcie z korektą EV.

Na koniec chcę Ciebie uspokoić. Nie musisz każdego zdjęcia sprawdzać i poprawiać ekspozycji. W zdecydowanej większości przypadków aparat dobierze poprawnie parametry ekspozycji i będziesz się mogła/mógł cieszyć dobrze naświetlonym zdjęciem. W lustrzankach najbardziej powszechną i zalecaną metodą pomiaru światła jest pomiar matrycowy (wielosegmentowy). Uwzględnia on największą liczbę zmiennych w celu określenia właściwego EV.

Ekspozycja i czas naświetlania

Przemek (admin) — Mon, 26 Apr 2010 10:51:30 +0000

Kontynuując wątek kreatywnej ekspozycji trzeba wspomnieć o trzech parametrach, które maja na nią wpływ. Mianowicie: otwór przysłony, czas migawki i czułość ISO. Decydując się na określone ustawienie jednego parametru pozostałe muszą być odpowiednio do niego dostosowane. Ktoś może powiedzieć, że są tryby tematyczne np, sport, portret i wystarczy ustawić odpowiedni a reszta zajmie się aparat. OK, a ile musi być tych trybów by sprawdziły się we wszystkich sytuacjach? I czy wiesz, co one dokładnie robią? Ja jestem zwolennikiem używania ustawień P, S (Tv), A (Av) oraz M. To dlatego, że wolę sam ustawić i zobaczyć jaki to daje efekt. Jeśli jestem z niego zadowolony, to w podobnej sytuacji będę mógł go powtórzyć. Korzystając z trybów pełnej automatyki tej pewności nie ma.

Ale wracając do ekspozycji i czasu naświetlania. Poniżej pokażę kilka przykładów, gdzie czas gra główną rolę.

Przykład 1. – Wodospad

Czas migawki 1s ; przysłona f/29 ; ISO100

Czas migawki 1/250s ; przysłona f/4 ; ISO800

Przykład 2. – Ognisko

Czas migawki 1/800s ; przysłona f/4 ; ISO400

Czas migawki 8s ; przysłona f/11 ; ISO200

Zmieniając czas naświetlania zmieniamy sposób pokazania ruchu na zdjęciu. Krótkim czasem możemy go zamrozić, a długim go pokazać. Są oczywiście jeszcze stany pośrednie, na których poruszający się obiekt tylko trochę rozmazujemy, aby tylko zaznaczyć jego przemieszczanie się. Są też sytuacje odwrotne, w których obiekt jest zatrzymany, a poruszone jest tło. Zatrzymanie obiektu można uzyskać przez panoramowanie (podążanie za nim ruchem aparatu), albo błyskiem lampy błyskowej, ale to już temat na osobny wpis.

Kreatywna ekspozycja

Przemek (admin) — Tue, 20 Apr 2010 09:52:45 +0000

Z poprzedniego wpisu O ekspozycji czas zacząć wiesz już, że ekspozycja to porcja światła, która w odpowiedni sposób naświetli matrycę w aparacie cyfrowym. W odpowiedni, czyli w taki w jaki chciał pokazać dany obraz jego autor. Nie oznacza to jednak, że zawsze ekspozycja ma być wierna rzeczywistości. Można do tematu podejść w sposób kreatywny i celowo coś prześwietlić lub niedoświetlić. Przejdźmy do przykładu:

Zdjęcie 1

Naświetlone według wskazań pomiaru z aparatu.

Zdjęcie 2

To samo zdjęcie, ale ekspozycja +2EV, czyli 4x więcej światła niż na zdjęciu pierwszym.

Zdjęcie 3

To samo zdjęcie, ale ekspozycja -4EV, czyli 16x mniej światła niż na zdjęciu pierwszym.

Rzekłbym, że wszystkie zdjęcia mają poprawną ekspozycję mimo, że różnica pomiędzy drugim, a trzecim zdjęciem to aż 6EV. Takich wariacji związanych z ekspozycją oczywiście nie będziesz robił ze zdjęciem rodzinnym, ale przykład pokazuje, a przynajmniej mam taka nadzieję, że poprawna ekspozycja, to taka, która podoba się autorowi, lub odbiorcy jeśli dane zdjęcie było robione z myślą o nim.

Powyższe przykłady zostały zasymulowane z jednego pliku RAW przez odpowiednie jego “wywołanie” w programie graficznym. Uległy też pewnym innym modyfikacjom w Adobe Camera RAW. Gdybym to zdjęcie zrobił od razu z określonym poziomem niedoświetlenia lub prześwietlenia mógłbym pokazać na nim jeszcze więcej szczegółów i przejść tonalnych, niż to jest obecnie. Generalnie zdjęcie to ma zbyt małą głębię ostrości i dlatego nie pokazuję go w powiększeniu. Myślę jednak, że jako przykład do wpisu o ekspozycji jest wystarczające.

Poniżej krótki filmik pokazujący funkcję zmiany ekspozycji za pomocą Adobe Camera RAW. Możliwość korekty tego parametru jest niewątpliwie jedną z większych zalet formatu RAW.

O ekspozycji czas zacząć

Przemek (admin) — Mon, 19 Apr 2010 13:06:13 +0000

W Wikipedii, na dzień dzisiejszy, mamy krótką informację na temat ekspozycji: „Ekspozycja to ilość światła padającego na film (lub na sensor elektroniczny w przypadku aparatu cyfrowego) konieczna dla prawidłowego zrobienia zdjęcia fotograficznego. Uzyskuje się ją poprzez ustalenie wartości przysłony i czasu naświetlania w stosunku do wybranej czułości filmu (lub jej odpowiednika w aparacie cyfrowym), lub też czułości materiału odbitkowego (papier fotograficzny, kopia diapozytywowa), a także poprzez odpowiednie dozowanie oświetlenia (lampy błyskowe, lampy o świetle ciągłym, odbłyśniki, ekrany, żaluzje, rozpraszacze światła itp.).”

Poprawna ekspozycja oznacz, ni mniej ni więcej tylko tyle, że element światłoczuły otrzymał odpowiednią porcję światła, wymaganą do zarejestrowania obrazu. Jeśli tej porcji będzie mniej, to zdjęcie będzie ciemniejsze, jeśli więcej, to jaśniejsze. Problem polega jednak na tym, aby określić tą „odpowiednią porcję światła” i skąd wiadomo, że dana porcja jest właśnie odpowiednia?

Rozważmy przykład.

Zdjęcie 1

Ekspozycja ustalona przez układ pomiarowy aparatu.

Zdjęcie 2

Ekspozycja +1EV względem pierwszego zdjęcia. Obraz wyraźnie prześwietlone, czyli za dużo światła.

Zdjęcie 3

Ekspozycja -1EV względem pierwszego zdjęcia. Obraz niedoświetlony, czyli za mało światła.

Zdjęcie 4

Ekspozycję ustawiłem według moich upodobań. W tym przypadku jest to -0,5EV względem pierwszego zdjęcia. Ta porcja światła, dla tego ujęcia wydaje mi się być najwłaściwsza.

Podsumowując. Pomiar światła dokonywany przez aparat jest doskonałym punktem wyjścia. Robiąc zdjęcie cyfrówką mamy od razu podgląd wykonanego zdjęcia i możemy ocenić, czy zostało ono dobrze naświetlone. Podgląd na małym ekranie aparatu, przy różnych warunkach oświetlenia zewnętrznego nie jest może metodą zbyt precyzyjną, inaczej widać w pełnym słońcu, a inaczej w ciemnym pokoju, ale daje już wstępne pojęcie i ogląd tego, co otrzymaliśmy. Lepszą metodą jest spojrzenie na histogram zdjęcia. O histogramie już pisałem tutaj. A skąd wiadomo, że dana ekspozycja jest właściwa? A to wiesz już ty! Jeśli oglądając zdjęcie, po jego wykonaniu, widzisz je takim jakim chciałeś, aby właśnie było, to oznacza, że ekspozycja był odpowiednia. Gorsza sytuacja jeśli jest inaczej, wtedy trzeba wiedzieć, co zmienić, aby było tak jak chcesz.

cdn.

Ps. Powyższe przykłady zostały zasymulowane z jednego pliku RAW przez odpowiednie jego „wywołanie” w programie graficznym.

Woda i długi czas naświetlania

Przemek (admin) — Fri, 03 Jul 2009 19:12:08 +0000

Coraz częściej dochodzę do wniosku, że powinienem zaprzyjaźnić się ze statywem (i z paroma innymi akcesoriami). Wspólne wycieczki mogą przynieść niespodziewany efekt. Zdjęcie fal morskich, temat banalny jak nie wiem co, a jednak. Statyw umożliwił zrobienie takiego zdjęcia.

Zdjęcie #1

To samo ujęcie, które można by zrobić bez statywu.

Zdjęcie #2

Czym różnią się te dwa zdjęcia?

Tylko jednym parametrem – czasem naświetlania. No i oczywiście przysłoną, która musiała być przymknięta, aby uzyskać odpowiednie wydłużenie czasu ekspozycji. Jednak samo przymknięcie przysłony nie wystarczyło. Przy pierwszym zdjęciu musiałem jeszcze zastosować filtry, które dopiero dały odpowiednie wydłużenia czasu ekspozycji. Przy drugim zdjęciu musiałem dodatkowo podnieść czułość matrycy, aby z kolei skrócić czas naświetlania do minimum.

Sprzęt:
aparat – Canon EOS 1000D, obiektyw – Sigma 17-70mm f/2.8-4.5 DC, statyw, filtry
Parametry zdjęcia #1: czas 15s, f/32, ISO 100
Parametry zdjęcia #2: czas 1/4000s, f/4.5, ISO 400
Wywołanie zdjęcia:
Adobe Photoshop Elements 7

„Ekspozycja. Warsztaty fotograficzne” 30% taniej

Przemek (admin) — Thu, 18 Jun 2009 07:15:34 +0000

W dniu dzisiejszym książkę Ekspozycja. Warsztaty fotograficzne wydawnictwa helion.pl można kupić z 30% rabatem. Ekspozycja to wiedza jak prawidłowo operować takimi parametrami jak przysłona, czas naświetlenia i i czułość matrycy. I nie chodzi tu tylko o to, by zdjęcie było poprawnie naświetlone, ale również pokazywało fotografowany obiekt we właściwy sposób. Czy krótkim czasem zamrażamy jego ruch, czy długim pokazujemy smugę jego przemieszczania się? Czy stosujemy małą, czy dużą głębię ostrości? I jak to wszystko pogodzić, kiedy jest mało światła lub za dużo i brakuje już skali na aparacie.

Ekspozycja. Warsztaty fotograficzne
Autor: Jeff Wignall
Data wydania: 12/2008
Stron: 312
Opis

Warsztaty fotograficzne od wydawnictwa helion.pl

Przemek (admin) — Fri, 06 Feb 2009 04:41:47 +0000

Wydawnictwo helion.pl wydało serię książek, która jak czytamy przeznaczona jest „dla pasjonatów fotografii cyfrowej, którzy chcą opanować wszystkie aspekty robienia zdjęć. Dzięki wyczerpującym objaśnieniom napisanym przez autorów przystępnym językiem i praktycznym wskazówkom wydawałoby się skomplikowane parametry i zagadnienia techniczne przestaną być tajemnicą. Studiując książki z nowej serii wydawnictwa Helion Czytelnik szybko nauczy się świadomie korzystać z funkcji aparatu i używać ich do osiągania interesujących efektów. Oprócz mnóstwa informacji w każdej z pięciu książek znalazły się wspaniałe fotografie, które z pewnością zainspirują do własnych poszukiwań i eksperymentów.”

Co ciekawe, na dzień dzisiejszy, na liście TOP20 czyli najczęściej kupowanych książek w księgarni z ostatnich 30 dni znalazły się aż cztery książki z tej serii.

Zdjęcia makro. Warsztaty fotograficzne – miejsce 2
Oświetlenie. Warsztaty fotograficzne – miejsce 3
Kompozycja. Warsztaty fotograficzne – miejsce 5
Ekspozycja. Warsztaty fotograficzne – miejsce 19

Inne książki o fotografii na tej liście to:
Książka o fotografowaniu. Wydanie III rozszerzone – miejsce 1
Sekrety mistrza fotografii cyfrowej. 195 ujęć Scotta Kelbyego – miejsce 7
Mistrzowska edycja zdjęć. Adobe Photoshop CS3 PL dla fotografów – miejsce 9
Sekrety mistrza fotografii cyfrowej. Nowe ujęcia Scotta Kelbyego – miejsce 15

Na koniec jeszcze dodatkowa informacja. W dniu dzisiejszym książka Kompozycja. Warsztaty fotograficzne jest o 30% tańsza.

Pomiar światła

Przemek (admin) — Fri, 24 Oct 2008 20:27:51 +0000

Mając aparat kompaktowy zdani jesteśmy na automatykę, która dobiera odpowiedni czas i przysłonę dla określonej czułości matrycy (pomijam tu ustawienia w trybie manualnym). W niektórych aparatach mamy możliwość wpłynięcia na to, czy chcemy dodatkowo zdjęcie prześwietlić (aby było jaśniejsze niż wskazania automatu) lub niedoświetlić (ciemniejsze niż wskazania aparatu). Np. jeśli jakiś jaskrawy element znajduje się za fotografowaną osobą lub znajduje się ona na jasnym tle, to na zdjęciu osoba ta będzie ciemna. Wynika to z tego, że aparat uśrednia pomiar światła. W takiej sytuacji trzeba prześwietlić zdjęcie, chyba że chcemy zrobić zdjęcie sylwetkowe, tak jak poniżej. Jeśli jednak chcielibyśmy pokazać twarz osoby, to zdjęcie należałoby rozjaśnić, czyli prześwietlić 1 lub 2 razy. Oznaczane jest to odpowiednio jako +1 EV lub +2 EV.

W aparatach bardziej zaawansowanych mamy dodatkowo możliwość wyboru metody pomiaru światła. Trzy podstawowe, to pomiar: matrycowy, centralnie ważony oraz punktowy. Czasami mamy też możliwość definiowania miejsca tego punktu. W aparatach z trybem detekcji twarzy (bardzo fajna funkcja) aparat odnajduje twarze w kadrze i tak dobiera parametry ekspozycji, aby twarz była dobrze naświetlona (przynajmniej teoretycznie tak to powinno się odbywać).

Te różne metody pomiaru światła zostały opisane w artykule Poznaj swoją lustrzankę: metody pomiaru światła.

Jeśli nasz aparat nie posiada tak zaawansowanych funkcji, to większości przypadków możemy sobie poradzić obserwując podgląd obrazu na ekranie i odpowiednio ustawiając prześwietlenie lub niedoświetlenie zdjęcia. Jeśli nasz aparat nie ma nawet tych funkcji, to pozostaje nam jeszcze metoda „zamrożenia” ekspozycji przez wciśniecie spustu migawki do połowy. Pomiaru dokonujemy na innym obiekcie odpowiednio jaśniejszym lub ciemniejszym, wciskamy do połowy spust migawki i z tak wciśniętym klawiszem kierujemy aparat na właściwy obiekt, i robimy zdjęcie. Problem jedynie jest taki, że obiekt „pomiarowy” i docelowy muszą być w tej samej odległości, bo razem z pomiarem światła ustawiana jest ostrość. Tą metodę można wykorzystać przy zdjęciach wschodów i zachodów słońca, jeśli słońce jest już (jeszcze) zbyt ostre. Pomiar robimy na obszarze bez słońca, później kierujemy aparat tak, aby znalazło się w kadrze i robimy zdjęcie. Np. takie

Natomiast zachód słońca na kolejnym przykładzie wymagał ustawienia pomiaru światła w aparacie na niedoświetlenie zdjęcia. W tym konkretnym przypadku korzystałem jednak z ustawień manualnych aparatu i korygowałem je sprawdzając efekt na ekranie.

Więcej o robieniu zdjęć wschodów i zachodów słońca pisałem w ebooku.