W życiu każdego fotoamatora przychodzi taki moment, że pojawia się myśl: a może by tak sfotografować Księżyc? Mimo że został już on obfotografowany na milion sposobów, nic nie zastąpi satysfakcji z własnego, udanego zdjęcia. Pojawia się wtedy pytanie: jak to zrobić, czym i kiedy?

Sprzęt do fotografowania Księżyca – co naprawdę jest potrzebne?

W zasadzie bierzesz to, co masz – nie ma tu jakichś szczególnych wymagań poza teleobiektywem. Po prostu potrzebujesz aparatu z obiektywem o długiej ogniskowej. Minimalna zalecana ogniskowa to około 500 mm w przeliczeniu na pełną klatkę. Może być zarówno lustrzanka, bezlusterkowiec, jak i kompaktowy aparat z mocnym zoomem.

Im dłuższa ogniskowa, tym uzyskasz lepsze wypełnienie kadru. Przykład poniżej.

Wypełnienie kadru przy ogniskowej 1000 mm na matrycy APS-C Canon. To odpowiada 1600 mm na pełnej klatce. ISO 200, 1/80 s, f/10, ze statywu.

Ostatnio fotografowałem aparatem z matrycą 4/3 i obiektywem 300 mm, co w przeliczeniu daje kąt widzenia jak przy 600 mm na pełnej klatce. Taka ogniskowa już pozwala uzyskać naprawdę szczegółowe zdjęcia powierzchni Księżyca z widocznymi kraterami. Niemniej wypełnienie kadru wcale nie jest jakieś szczególnie duże.

Tak wygląda wypełnienie kadru Księżycem przy ogniskowej 600 mm po przeliczeniu na pełną klatkę. To konkretne zdjęcie było robione na ogniskowej 300 mm na matrycy systemu 4/3.

To samo zdjęcie po wykadrowaniu i przycięciu w programie graficznym. Matryca 4/3, ogniskowa 300 mm, ISO 200, 1/500 s, f/6.7, z ręki.

Poza aparatem z teleobiektywem przyda się statyw – zapewni stabilność przy długich ogniskowych. Warto też mieć pilot do zdalnego wyzwalania migawki lub wężyk spustowy. W przypadku braku pilota możesz posłużyć się samowyzwalaczem z opóźnieniem 10 sekund. Trzeba tylko uważać, by Księżyc w tym czasie nie uciekł z kadru. Przy długich ogniskowych rzędu 1500 mm ładnie widać, jak nasz obiekt powoli przesuwa się i z łatwością ucieka poza centrum zdjęcia.

Współczesne aparaty mają coraz lepiej działającą stabilizację, więc być może będzie ona już na tyle dobra, że zrobisz zdjęcie Księżyca również z ręki. Ewentualnie możesz podnieść ISO, by skrócić czas migawki. Tak więc przetestuj, co u Ciebie sprawdzi się najlepiej.

Ekspozycja i ostrość – kluczowe ustawienia aparatu

Ustawiasz aparat na statywie, celujesz i zdalnie wyzwalasz migawkę. Ekspozycja w fotografii to kluczowa kwestia przy fotografowaniu Księżyca. W trybach automatycznych wychodzi on najczęściej jako przepalona, biała plama. Dlatego lepiej sprawdzi się tu tryb manualny.

Księżyc na zdjęciach naświetlanych w trybie automatycznym jest zazwyczaj białą, wypaloną plamą.

Jasność Księżyca wynosi około 13-14 EV, czyli tak jakby to był słoneczny dzień. Dlatego wstępnie przy ISO 200 możesz w trybie M ustawić czas naświetlania na 1/500 s, a wartość przysłony na f/5.6. Inna kombinacja to np. ISO 100, 1/125, f/8. Kolejne warianty możesz określić za pomocą ściągi z ekspozycji. Po wykonaniu pierwszego zdjęcia sprawdź, jak wyszło i będziesz wtedy widział/widziała, czy potrzebna jest korekta. Powiększ zrobione zdjęcie i sprawdź również ostrość.

Matryca 4/3, obiektyw lustrzany 300 mm, ISO 800, 1/640 s, f/6.3.

Przy odpowiednio dużym Księżycu w kadrze autofokus powinien sobie poradzić. Warto przy tym zrobić kilka zdjęć, by później wybrać to najbardziej ostre, bo nie każdy strzał będzie idealny.

Jeśli jednak  autofokus będzie się gubił lub masz obiektyw manualny, to pozostaje ostrzenie ręczne. Tutaj przydaje się stabilizacja obrazu. Dzięki niej obraz Księżyca w wizjerze lub na ekranie będzie stabilniejszy i łatwiej będzie Ci ustawić ostrość. Bez stabilizacji każde poruszenie pierścieniem ostrości spowoduje drgania obrazu, co oczywiście utrudni ostrzenie.

Przy ostrzeniu ręcznym pomocne mogą być funkcje aparatu, które dodatkowo powiększą obraz lub podświetlą dodatkowym kolorem ostre krawędzie. Sprawdź więc, jakie pod tym względem masz możliwości w swoim aparacie.

Jak fotografować Księżyc – dodatkowe wskazówki dla lepszych zdjęć

Jeśli fotografujesz lustrzanką, włącz funkcję wstępnego podnoszenia lustra, aby uniknąć drgań spowodowanych przez nie. W bezlusterkowcach nie ma lustra, więc nie ma też tego problemu. Aby jeszcze bardziej zminimalizować drgania, możesz przełączyć aparat w tryb migawki elektronicznej, jeśli masz taką możliwość. Niemniej nie jest to konieczne.

Przy tego typu zdjęciach oczywiście istotna jest przejrzystość powietrza. Wybieraj wieczory o czystym niebie, bez mgły i zanieczyszczeń atmosferycznych. Im lepsza widoczność, tym ostrzejsze zdjęcia otrzymasz.

Wbrew pozorom Księżyc możesz fotografować również w dzień – to świetna okazja do ćwiczeń i eksperymentów z ustawieniami. Nie musisz czekać do nocy.

To zdjęcie to efekt dwóch kadrów. Na jednym ostrość była ustawiona na Księżyc, za drugim na druty telefoniczne. Później w programie graficznym połączyłem zdjęcia tak, by w kadrze ostry był i Księżyc, i kable.

Księżyc nad miastem.

Pełnia Księżyca to najpopularniejszy moment do fotografowania, ale warto spróbować kilka dni przed lub po pełni. Wtedy, mimo mniejszego oświetlenia, kratery są znacznie lepiej widoczne, co daje bardziej dramatyczne i szczegółowe zdjęcia. Przy pełni Księżyc jest tak równomiernie oświetlony, że jego powierzchnia wydaje się bardziej płaska.

Oczywiście Księżyc nie musi być zawsze głównym obiektem na zdjęciu. Może być też jednym z kilku elementów kadru.

Księżyc jako element krajobrazu po zachodzie słońca.

Fotografowanie Księżyca to doskonała okazja do nauki manualnych ustawień aparatu i pracy z długimi ogniskowymi. Pierwsze próby mogą nie wyjść idealnie, ale z każdym razem będziesz lepiej rozumieć/rozumiała, jak zachowuje się Twój sprzęt w takich warunkach. Każda noc może dać nieco inne warunki atmosferyczne, a Księżyc wygląda inaczej w różnych fazach. Wyjdź więc z aparatem, przetestuj podane tutaj ustawienia i dostosuj je do swojego sprzętu.

Udanych zdjęć życzę.

PS Na 5 listopada 2025 przypada najbliższa pełnia i superksiężyc. Będzie on bliżej ziemi niż zazwyczaj, w związku z tym będzie widoczny jako większy i jaśniejszy. Jeśli pogoda teraz nie dopisze, to będzie jeszcze okazja 5 grudnia, a następnie 3 stycznia 2026 r. Inne daty pełni i faz Księżyca możesz odczytać z kalendarza.