Większość fotografów wie, że nieostra fotografia to efekt poruszenia lub nietrafionego ustawienia ostrości. Jest jednak jeszcze jedna przyczyna, która może umknąć uwadze. Zobacz, jak ruch powietrza wpływa na kadr.

Jak turbulencje powietrza rozmywają obraz

Powietrze nie jest jednorodnym medium. Różnice temperatur między warstwami atmosfery powodują turbulencje, które załamują i rozpraszają światło biegnące do obiektywu. Na krótkich dystansach efekt jest niewidoczny. Problem zaczyna się wtedy, gdy fotografujesz długim teleobiektywem obiekty oddalone o setki metrów lub kilometry. Światło pokonuje wtedy dłuższą drogę przez niespokojne powietrze. Wtedy każde najmniejsze zaburzenie przekłada się na rozmycie szczegółów w kadrze.

Przykład? Zobacz poniższe zdjęcie mostu kolejowego na rzece Noteć. Zrobiłem je z odległości około 1100 metrów obiektywem 300 mm na matrycy Mikro 4/3 (ekwiwalent 600 mm na pełnej klatce). Dodatkowo w programie graficznym jeszcze mocniej wykadrowałem most, by zjawisko było lepiej widoczne. Na fotografii widać wyraźnie pofalowane jakby pokrzywione kratownice mostu — to właśnie efekt ruchu powietrza.

Ruch powietrza pofalował obraz.

Odbicia światła na granicy gorącego i zimnego powietrza

Podobnym zjawiskiem, choć o innym mechanizmie, jest miraż. Pewnie widziałeś/widziałaś go nieraz na drodze — ta pozorna „kałuża” na asfalcie w upalny, słoneczny dzień to właśnie on. Tuż nad mocno nagrzaną nawierzchnią tworzy się cienka warstwa bardzo gorącego powietrza, która ugina promienie światła i odbija światło niczym lustro.

Dla fotografa to sygnał ostrzegawczy: jeśli linia widzenia przebiega nisko nad gorącym asfaltem, obraz będzie zaburzony — nieważne, jak dobry masz obiektyw i jak stabilny statyw.

Miraż – pozorna „kałuża” na asfalcie w upalny, słoneczny dzień.

Kiedy ruch powietrza przeszkadza — i jak go unikać

Zjawisko najsilniej ujawnia się tam, gdzie różnica temperatur między ziemią a powietrzem jest duża. Latem intensywnie nagrzane podłoże — asfalt, pola, dachy — powoduje wyraźne konwekcje, widoczne gołym okiem jako drżące powietrze nad powierzchnią.

Wiosną i jesienią mogą natomiast występować mroźne noce i ciepłe dni. Wtedy takie poranki, też potrafią spłatać figla, też mieszają się zimne i ciepłe warstwy powietrza i efekt jest podobny. Uzyskany obraz nie jest ostry.

Kilka rzeczy, które mogą pomóc:

• fotografuj, kiedy są mniejsze zmiany temperatur w czasie, pogoda jest stabilna,
• omijaj kadry, w których linia widzenia przebiega nad  bardzo nagrzanymi powierzchniami lub źródłami ciepła — asfaltem, dachami, piaskiem, piecami, palnikami, otwartym ogniem,
• przy bardzo długich ogniskowych i dużych odległościach bądź przygotowany/przygotowana, że niektóre warunki atmosferyczne po prostu nie pozwolą Ci uzyskać ostrego zdjęcia, i nie ma w tym nic złego.

Ruch powietrza to jedna z tych przyczyn nieostrości, o których rzadko się mówi. Pozostałe znajdziesz we wpisie 8 powodów, dlaczego zdjęcie nie jest ostre.