W sytuacji, kiedy chcesz fotografować, korzystając z długich czasów naświetlania, potrzebujesz ograniczyć ilość światła docierającą do matrycy aparatu. Możesz to zrobić, przymykając przysłonę oraz stosując najniższą wartość ISO. Nie zawsze jednak to wystarczy.

Kiedy stosować filtr szary ND?

Z bardzo mocnym przymykaniem przysłony wiąże się ponadto spadek ostrości wynikający z dyfrakcji. Stosowanie natomiast specjalnie obniżonych wartości ISO, mniejszych niż nominalna, może skutkować pewnym zmniejszeniem dynamiki, możliwości rejestrowania obrazu o pełnej rozpiętości tonalnej od czerni do bieli. Dlatego fotografowie często sięgają po filtry szare, które blokują część światła wpadającego do obiektywu. Dzięki temu możesz łatwo wykorzystywać długi czas naświetlania do swoich zdjęć.

To zdjęcie było naświetlane przez 120 sekund. Było to możliwe dzięki użyciu filtra szarego. Zobacz więcej przykładów.

Na co uważać naświetlając z filtrami ND?

Z filtrami szarymi może jednak być ten problem, że stosując te silnie, możesz stracić możliwość kadrowania, prawie nic nie będziesz widzieć przez wizjer. Podobnie czujniki aparatu mogą zacząć mieć problem z poprawnym pomiarem światła i ustawianiem ekspozycji. Stosując silny filtr ND, ograniczysz na tyle mocno światło wpadające do aparatu, że system pomiaru światła nie będzie nic widzieć. Ilość docierającego światła będzie zbyt mała, będzie poniżej progu działania czujników w aparacie.

Rozwiązaniem tego problemu jest dokonanie pomiaru światła przed nałożeniem filtra i skorygowanie ekspozycji po jego nałożeniu. Poniższy kalkulator daje Ci możliwość szybkiego przeliczenia, o ile zmieni się czas naświetlania po nałożeniu na obiektyw filtra ND o określonej mocy.

Wystarczy więc, że zrobisz zdjęcie bez filtra, odczytasz czas naświetlania i w kalkulatorze obliczysz, jaki powinien być czas migawki dla zdjęć z filtrem.

Jak działa kalkulator czasu naświetlania z filtrem ND?

Kalkulator operuje wartościami ze skalą co 1 EV. Tak więc każdy krok w listach wyboru reprezentuje zmianę o jeden stopień ekspozycji. Masz więc do wyboru następujące początkowe czasy migawki:

1/32000 sekundy
1/16000
1/8000
1/4000
1/2000
1/1000
1/500
1/250
1/125
1/60
1/30
1/15
1/8
1/4
1/2
1″
2″
4″
8″
15″
30″

Używane filtry też wybierasz ze skokiem co 1 EV. Jak łatwo zauważysz przy wyborze np. filtra ND8 masz zmianę o 3 EV. Jeśli więc czas początkowy wynosi 1/15 sekundy, to przechodząc w dół, po pokazanej drabince czasów otrzymujesz 1/2 sekundy. Tak więc, jeśli znasz podstawowy ciąg zmian czasów naświetlania co 1 EV, to i bez kalkulatora możesz łatwo ustalić, o ile zmienić czas przy zastosowaniu określonego filtra. Jeśli jednak nie czujesz się jeszcze zbyt komfortowo, samodzielnie obliczając potrzebną zmianę po zastosowaniu filtra ND, masz silne filtry lub stosujesz dwa, to być może prostszym rozwiązaniem będzie skorzystanie z poniższego kalkulatora.

Przykładowy sposób postępowania w czasie fotografowania

• Ustaw w aparacie nominalną wartość ISO. Najczęściej jest to 100 lub 200 w zależności od systemu.
• Przełącz aparat w trym S — na preselekcję czasu migawki.
• Ustaw wybrany czas naświetlania i naciśnij do połowy spust migawki.
• Aparat dokona pomiaru i pokaże Ci, jaką dobrał przysłonę.
• Jeśli ta wartość przysłony, Ci nie odpowiada np. ze względu na głębię ostrości, to tak zmień czas migawki, by uzyskać oczekiwaną wartość przysłony.
• Jeśli teraz ta wartość przysłony jest OK, wprowadź do kalkulatora wartość czasu naświetlania i używany filtr ND. Kalkulator obliczy potrzebny czas naświetlania.
• W aparacie zmień tryb naświetlania na manualny M, ustaw taką sama wartość przysłony i obliczony w kalkulatorze czas naświetlania.
• Nakręć lub nałóż filtr ND i rób zdjęcia.

Co jeszcze warto wiedzieć

W przypadku ciemnych filtrów i długich czasów naświetlania na pewno przyda Ci się statyw. Dzięki temu możesz przed nałożeniem filtra odpowiednio skadrować fotografowaną scenę i ustawić ostrość. Po ustawieniu ostrości wyłącz autofokus, by aparat nie zaczął szukać ostrości po nakręceniu filtra. W przypadku ciemnych filtrów system AF może się pogubić.

Dla czasów naświetlania dłuższych niż 30 sekund (60 sekund w niektórych aparatach) zazwyczaj potrzebny będzie tryb BULB.

Oznaczenia filtrów szarych znajdziesz we wpisie Filtry szare – oznaczenia i jaki do rozmywania wody.

O stosowaniu różnych czasów naświetlania możesz przeczytać w ebooku „Magia czasu migawki”.

Wykorzystaj teraz darmowy kalkulator i oblicz potrzebną zmianę czasu migawki po zastosowaniu filtrów ND dla długich czasów naświetlania.